Yaz mevsiminde özellikle bazı yörelerde su yerine çay içilmesi, hatta su gibi çay içilmesi gelenekten sayılıyor. Uzmanlar vücuttan su atan çayın, su yerine içilmesini sağlıklı bulmuyor.
Ülkemizde kişi başı günlük ortalama çay tüketimi 3-4 bardak. Yıllık olarak düşündüğümüzde 1300 bardağa denk geliyor. Bu miktar çayı ile ünlü Çin’den bile fazla. Yazın bu tüketim azalmıyor. Sıcaklığın 40 dereceye ulaştığı Güneydoğu’da, öğle saatinde, sıcak çay içenlerin sayısı az değil. Burada çok sık dile gelen bir bahane var. Çay harareti keser. Gerçekten öyle mi?
Çay harareti keser mi?
Aslına baktığınızda çayın yüzde 99’u sudur. İçinde çayın dem kısmı da vardır. Çay içildiği anda vücuda sıcak su ile birlikte çay girer. İlk anda susuzluk kaybolmuş gibi hissedilir. Sebebi sıcak çayla birlikte vücudun sıcaklığının bir miktar yükselmesidir. Bu terleme mekanizmasını harekete geçirir ve kişi ortamın daha serin hissetmeye başlar. Bu yüzden sıcak ülkelerde sıcak içeceklerin içildiği ya da acı yiyecekler yendiği sıkça görülür. Ancak bu etki geçicidir.
Kafeinin etkisini unutmayın.
Çayın içindeki kafein vücuttaki suyun idrar yoluyla atılmasını sağlar. Yani çay diüretiktir. Zannedildiği kadar çok olmasa da harareti kesen çay aynı zamanda vücuttaki suyun kaybedilmesine de yol açar. Bu yüzden çok çay içenler sık sık tuvalet ihtiyacı duyar. Aslında bu bile çay içtikten sonra bir miktar da su içmemiz gerektiğini hatırlatır.
Çay suyun yerini tutar mı?
Elbette hayır. Her ne kadar özellikle yaz mevsiminde su dışındaki içecekler çok içilse de bunların hiçbiri suyun kendisinin yerini tutmaz. Bu vücudun temizlenmesi, hücrelerin görevlerini yapabilmesi, konsantrasyon, beyin faaliyetleri, vücut direnci, yaz sıcağında vücudun serinlemesi için önemlidir. Ayrıca bu içeceklerle farkına varmadan normalden fazla şeker tüketebiliriz.
Peki ya soğuk çaylar?
Prensip olarak durum aynı. Çay içiyorsunuz. Üstelik hazır gıdaların içindeki katkı maddeleri ve gereksiz şeker-tatlandırıcıları da düşünmek lazım. Sanılanın aksine soğuk çay içmek daha hızlı serinlemeye yol açmaz. Tam tersi soğuk içecekler vücut ısımızın biraz yükselmesine bile yol açabilir.
Serinlemek için en iyi yol nedir?
Oda sıcaklığında ya da biraz daha serin bir bardak su. Uzmanların üzerinde hemfikir olduğu, yaz boyu içilebilecek en sağlıklı içecek işte bu. Yaptığınız işi, güneş altında olup olmadığınızı, vücut ağırlığınızı da hesaba katarak günlük içmeniz gereken su miktarının altına düşmemeniz genel vücut sağlığınızı için son derece önemlidir. Elbette gün içinde çay – kahve, meyveli sular, meyve suları, soda gibi içecekler içilebilir. Günlük 3-5 bardak çay güvenli sınır içinde kalır. Bilinmesi gereken hiçbir içeceğiniz suyun önüne geçmemesi gerektiğidir.
